جذام قابل درمان است
به کوشش حامد پور بخش

جذام یک بیماری عفونی مزمن و واگیر است .
عامل بیماری جذام چیست ؟
باسیل اسید فاست میله ای شکل بنام مایکوباکتریوم لپرا با رشد اهسته در داخل سلول اعصاب محیطی مخاط بینی و چشم منتشر می گردد .
دوره کمون جذام طولانی بین 5-3 سال و ممکن است به 10 تا 20 سال هم برسد . جذام طیف گسترده علائم بالینی دارد . از یک طرف به صورت ضایعه مجرد کوچکی در پوست ظاهر می شود و گاهی خود به خود بهبود می یابد و از طرف دیگر مواردی از بیماری به صورت منتشر و پیشرونده تحت عنوان جذام پرباسیل تظاهر می کند .
تظاهر علائم مختلف بستگی به سن، جنس، مهاجرت و ایمنی بدن میزبان دارد .
راههای انتقال بیماری چیست ؟
بیماری از شخصی به شخص دیگر از طریق خروج باکتری از بینی و تماس با مخاط بینی یا خراش های کوچک پوستی فرد سالم انتقال می یابد .
البته تماس نزدیک و طولانی مدت بین افراد خانواده به عنوان عامل مهم انتقال محسوب
می گردد .
حدود 10% افراد مستعد ابتلا به بیماری جذام هستند که در صورت تماس مداوم و طولانی مبتلا خواهند شد .
90% افراد به صورت ذاتی در مقابل جذام مصونیت دارند .
با تشخیص زودرس و درمان به روش چند داروئی MDT ( مصرف منظم و کامل داروها )
جذام قابل درمان است و از معلولیت جلوگیری می شود .
علائم هشدار دهنده جذام چیست ؟
- لکه های قرمزو رنگ پریده بدون حس لمس
- زخم های مزمن بدون درد در دست ها یا پاها
- گره های پوستی مشخص یا کلفت شدن پوست
- کلفت شدن اعصاب محیطی در محل های خاص
- اسیب به اعصاب محیطی و فقدان حس و ضعف ماهیچه های دست ها و پاها
- ریزش موهای ابرو خصوصا\" در ناحیه خارجی
به محض مشاهده این علائم به پزشک مرکزبهداشتی درمانی جهت معاینه کامل و انجام ازمایش مراجعه نمایید .
به علت عدم تشخیص و درمان به موقع جذام ضایعاتی در دست ها و پاها و صورت ایجاد می شود .
تشخیص بیماری جذام فقط به عهده پزشک است .
نمودار تشخیص و طبقه بندی جذام معاینه جهت ضایعات و ازمایش فقدان حس
در صورت عدم امکان اسمیر پوستی :
تا 5 ضایعه --------- جذام کم باسیل
بیش از 5 ضایعه -------- جذام پر باسیل
در صورت انجام اسمیر پوستی :
اسمیر منفی --------- جذام کم باسیل
اسمیر مثبت --------- جذام پر باسیل
درمان جذام
پس از تشخیص بیماری توسط پزشک درمان متناسب با نوع بیماری و سن بیمار اغاز می شود. با شروع درمان امکان سرایت بیماری از بین می رود و با درمان سریع منظم و کامل ضمن بهبودی از ایجاد پیشرفت معلولیت های ناشی از جذام جلوگیری می شود .
- رژيم دارويي توصيه شده براي درمان جذام بسيار موثر و بي خطر است .
- درمان جذام بسته به نوع ان با سه دارو و ظرف شش ماه تا يك سال صورت مي گيرد . ريفامپين، داپسون و كلوفازيمين داروهاي اصلي درمان جذام هستند كه همراه با هم و بصورت خوراكي مصرف مي شوند .
- استفاده از يك دارو به تنهايي در درمان جذام موثر نمي باشد .
- ريفامپين بصورت ماهيانه- داپسون و كلوفازيمين بصورت توام (هم ماهيانه و هم روزانه ) مصرف مي شوند .
خدمات تشخيصي- درماني جذام به طور رايگان از طريق كليه مراكزبهداشتي درماني ارائه مي شود .
- در حال حاضر دارو ها در بسته بندي هاي اماده كه هر بسته براي مصرف يك ماه است توسط كاركنان بهداشتي به بيماران ارائه مي شود و لازم است طبق راهنمائيهاي پزشك مصرف شود .بيماراني كه تحت درمان هستند گاهي اوقات دچار عوارض شديدي از جمله واكنش هاي جذام مي گردند .
واكنش نوع اول :
ملتهب شدن و قرمزي ضايعات قديمي و گاهي ضايعات جديد،اعصاب درد ناك ، خواب رفتگي ، ضعف يا فلج اندام ، تورم دست ها و پاها، تب شديد و حال عمومي نا مناسب .
واكنش نوع دوم :
علائم واكنش اول + گره هاي سرخ روي صورت، تنه و اندامي كه بعضي مواقع زخمي نيز مي شوند . تورم دردناك بيضه هادر مرد ها، قرمز و دردناك شدن چشم ها .
در طي واكنش نوع اول و دوم درمان را بدون وقفه ادامه دهيدو پزشك معالج را در جريان علائم بيماري قرار دهيد .
درمان واكنش ها :
استراحت كامل، داروهاي ضد درد
در صورت درگيري عصب : كورتيكو استروئيد ها
در قطعنامه مجمع سازمان جهاني بهداشت سال 1991 هدف حذف جذام در دستور كار قرار گرفته است .
حذف جذام چيست ؟ شيوع بيماري كمتر از يك مورد در هر 10000 نفر جمعيت در سال است


حوزه معاونت بهداشتي
واحد پيشگيري و مبارزه با بيماري ها
انتشارات اموزش بهداشت


منبع:
http://www.emdadgar.com/forum/showthread.php?tid=213



♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚♚



وگويي با دکتر شيزرپور متخصص پوست و مو و عضو هيات علمي مرکز آموزش و پژوهش? بيماري?هاي پوست و جذام دانشگاه علوم پزشکي تهران انجام داده?ايم که مي?خوانيد:



سلامت: آقاي دکتر! علت اصلي ابتلا به بيماري جذام چيست؟

باکتري «مايکوباکتريوم لپرا». افرادي به جذام مبتلا مي‌شوند که علاوه بر قرار گرفتن در معرض اين بيماري، استعداد ذاتي ژنتيکي ابتلا به آن را هم داشته باشند. به‌طور طبيعي، فقط 5 درصد افراد يک جامعه اين استعداد را دارند و بقيه حتي اگر در معرض آن هم باشند، به جذام مبتلا نمي‌شوند. البته انتقال عامل بيماري به افراد مستعد هم بسيار کند است و بايد مدتي طولاني (چند سال) نزديک فرد درمان نشده قرار داشته باشند تا باکتري به آنها منتقل شود. افرادي که در خانواده خود سابقه ابتلا به جذام دارند، بيشتر در معرض خطر ابتلا به اين بيماري هستند. باکتري ايجادکننده جذام، «مايکوباکتريوم لپرا» از ترشحات دستگاه تنفسي فوقاني هنگام عطسه يا سرفه و جريان هوا منتقل مي‌شود. اين باکتري رشد بسيار کند و آهسته‌اي دارد و براي بروز نشانه‌هاي بيماري، پاسخ سيستم ايمني بدن لازم است بنابراين دوره کمون بيماري طولاني است.

سلامت: اين باکتري در کدام يک از اعضاي بدن فعاليت مي‌کند؟

باکتري «مايکوباکتريوم لپرا» تحمل دماي گرم مرکز بدن را ندارد. پس اندام‌هاي داخلي را مستقيم گرفتار نمي‌کند. اين بيماري رشته‌هاي اعصاب محيطي، دستگاه تنفسي فوقاني و دستگاه تناسلي در مردان را درگير مي‌کند زيرا اين نواحي نسبت به مرکز بدن دماي کمتري دارند. در نتيجه بيمار ممکن است با علايم پوستي، اعصاب محيطي (مثلا بي‌حسي دست‌و‌پا، فلج و لاغرشدن عضلات دست) يا علايم دستگاه تنفسي فوقاني (خونريزي بيني) يا ترکيبي از اينها مراجعه کند.

سلامت: کمي از نشانه‌هاي پوستي جذام برايمان بگوييد.

نشانه‌هاي پوستي جذام بسيار متنوع هستند مانند انواع لکه‌هاي قرمز و لکه‌هاي کمرنگ و توده‌هاي پوستي. بيماري جذام يک مقلد بزرگ است يعني هنگام بروز، نشانه‌هاي مختلف بيماري‌هاي پوستي را تقليد مي‌کند، اما مهم‌ترين نشانه‌هاي پوستي اين بيماري، نداشتن خارش است. مشخصه خيلي مهم ضايعات پوستي بيماران مبتلا به جذام، کاهش حس لامسه در اين نواحي است.

سلامت: علايم و نشانه‌هاي عصبي جذام چه هستند؟

مهم‌ترين و اولين نشانه عصبي، از دست دادن قدرت افتراق گرما از سرماست. اگر فرد مبتلا به يک جسم داغ دست بزند، آن جسم را در دستان خود حس مي‌کند اما دماي آن را نمي‌فهمد و بعد ناگهان متوجه مي‌شود دست‌هايش تاول زده است؛ بنابراين بروز تاول‌هاي خودبه‌خودي شبيه تاول ناشي از سوختگي در دست و پا از اولين نشانه‌هاي بيماري جذام محسوب مي‌شود.

سلامت: اين بيماري علايم و نشانه‌هاي ديگري هم دارد؟

علايم و نشانه‌ها در دستگاه تنفسي فوقاني، به شکل احساس پري و خونريزي مکرر از بيني خود را نشان مي‌دهند. در مراحل پيشرفته، نازايي در مردان و کاهش ميل جنسي ايجاد مي‌شود. باکتري «مايکوباکتريوم لپرا» باکتري سرمادوست است و بيضه‌ها از نواحي خنک‌ بدن هستند. ارتشاح باکتري عامل بيماري در بيضه‌ها مانع تشکيل درست اسپرم‌ها مي‌شود. آقاي شاهين هم مدت‌ها تحت درمان نازايي بوده‌اند؛ غافل از اينکه عامل نازايي ايشان همين ابتلا به جذام بوده است.

سلامت: آيا بيماري جذام درمان‌پذير است؟

اگر در مراحل اوليه تشخيص داده شود، صددرصد درمان مي‌شود و هيچ عارضه‌اي برجا نمي‌ماند ولي متاسفانه در صورت تشخيص ديرهنگام، رشته‌هاي اعصاب محيطي را تخريب مي‌کند و در اين صورت عوارض و معلوليت‌هاي غيرقابل‌برگشت ايجاد مي‌شود. البته بيماري در اين مرحله‌ هم درمان‌پذير است اما عوارض و معلوليت غير‌قابل برگشت هستند. درگذشته بيماري جذام درمان نداشت اما برخلاف بيماري‌هاي شايع دوران قديم مثل سل و طاعون، باعث مرگ نمي‌شد و بيماران فقط دچار معلوليت و تخريب بافت‌هاي دست و پا و تخريب صورت و بيني مي‌شدند ولي طول عمر آنها از ديگران کمتر نبود. ظاهر آشفته برخي از مبتلايان به جذام، ‌باعث شکل‌گيري يک سابقه ذهني منفي در مردم شده که همچنان نيز وجود دارد و حتي خيلي از افراد امروزي هم انتظار دارند فرد مبتلا به جذام قيافه عجيب و غريبي داشته باشد، در حالي که اين‌طور نيست. در حال حاضر بيماري جذام درمان قاطع و ريشه‌کن‌کننده دارد و اگر تشخيص و درمان به موقع انجام شود، هيچ تغييري در قيافه ايجاد نخواهد شد مانند آقاي شاهين‌ که ظاهرش شبيه من و شماست.

سلامت: آيا ممکن است اين بيماري به همسر و خانواده فرد منتقل ‌شود؟

بله، ولي اين احتمال بسيار کم است. اگر همسر فرد درمان نشده استعداد ژنتيکي براي ابتلا به جذام نداشته باشد، حتي در تماس طولاني با فرد درمان نشده، مبتلا نخواهد شد، اما در مورد فرزندان اين موضوع متفاوت است زيرا شايد استعداد ژنتيکي ابتلا به جذام را از والد يا والدين خود به ارث برده باشند. جذام هيچ خطري ندارد و مبتلايان به آن مانند هرکسي مي‌توانند راحت به زندگي اجتماعي خود بپردازند.

سلامت: عوارض داروهاي جذام چيست؟

در حال حاضر در ايران به تبعيت از سازمان بهداشت جهاني، درماني 3 دارويي به مدت يک سال براي بيماران تجويز مي‌شود. يکي از اين داروها در زمان مصرف باعث تيرگي موقتي پوست خواهد شد که البته اين تيرگي پس از اتمام دوره درمان به مرور از بين مي‌رود.

سلامت: داروهاي اين بيماري گران‌قيمت هستند؟ آيا بيمه هزينه آنها را تقبل مي‌کند؟

درمان بيماري جذام کاملا رايگان است و داروها را سازمان بهداشت جهاني رايگان در اختيار تمام کشورها از جمله ايران قرار مي‌دهد و وزارت بهداشت نيز آن را رايگان در اختيار بيماران مي‌گذارد.

گپـي با يکي از مبتـلايـان به جـذام

آقاي شاهين، 45 ساله، متاهل و صاحب يک فرزند، کارشناس ارشد يکي از اداره‌هاست. او بيش از 10 سال است جذام دارد.



سلامت: آقاي شاهين‌! بيماري‌تان چطور شروع شد؟

12 سال پيش در دست راستم احساس بي‌حسي کردم، طوري که اگر اجسام داغ به آن مي‌خورد، متوجه شدت دما نمي‌شدم، به همين دليل پوستم آسيب مي‌ديد و معمولا تاول مي‌زد. پزشک‌ها مي‌گفتند بي‌حسي دستم عصبي است و نبايد نگران باشم (بابت طولاني‌شدن درمان ناباروري‌ام عصبي بودم) اما مشکلم حل نشد. به پزشک متخصص مراجعه کردم و ايشان بعد از بررسي‌هاي گسترده گفتند عصب اولنار ساعدم در اثر ضربه پاره شده و بايد آن را جراحي کنم.

سلامت: اين کار را انجام داديد؟

نه بلافاصله، به چند متخصص ديگر هم مراجعه کردم و آنها هم همين نظر را داشتند. بالاخره مجاب شدم که اين جراحي را انجام دهم اما متاسفانه مدت‌ها گذشت و دستم بهتر نشد. حدود 6 سال پيش به دليل يک ماموريت شغلي، به زابل نقل مکان کردم. در اين شهر مرتب توفان‌هاي شني مي‌آيد؛ آنجا از سينه‌ام خلط زيادي دفع مي‌شد و بيني‌ام به‌شدت خونريزي‌ ‌کرد، به همين دليل دوباره پايم به مطب پزشکان باز شد.

سلامت: آنها چه تشخيصي دادند؟

پزشک متخصص گوش‌، حلق و بيني احتمال پوليپ بيني را مطرح و آزمايش تشخيصي خلط را تجويز کرد. با ديدن جواب اين آزمايش، گفتند سل دارم و بايد براي درمان مصرف داروهاي اين بيماري را شروع کنم، اما من ترجيح دادم به تهران بيايم و به يک متخصص ديگر مراجعه کنم. در تهران با بررسي تمام عکس‌ها و آزمايش‌ها گفتند حتما آزمايشگاه در جواب آزمايش، اشتباهي مرتکب شده چون هيچ‌کدام از علايم بيماري سل را ندارم.

سلامت: بالاخره مشکلتان کي تشخيص داده شد؟

راستش گرفتاري‌هاي شغلي و خانوادگي اجازه نداد که پيگير قضيه باشم تا 2 سال پيش که به تهران منتقل شدم. به سونا رفته بودم که باز ديدم دستم بدون اينکه متوجه شوم، تاول زده است. به متخصص پوست مراجعه کردم و ايشان گفتند حتما بايد به مرکز تحقيقات پوست ‌و ‌جذام بروم.

سلامت: واکنشتان چه بود؟

اصلا تصور نمي‌کردم خونريزي بيني و بي‌حسي دست به يک بيماري جدي پوستي مربوط باشد. به اين مرکز مراجعه کردم و متخصصان با انجام آزمايش‌هاي لازم تشخيص دادند به جذام مبتلا هستم و داروهايي برايم تجويز شد.

سلامت: مصرف داروها عوارض جانبي هم برايتان داشته‌اند؟

متخصص معالج گفته بودند که مصرف داروها باعث تيرگي پوست مي‌شود و بايد حتما پوستم را در برابر آفتاب حفظ کنم، با وجود اين بعد از مصرف دارو، پوست تمام بدنم تيره شد و وقتي اين مشکل را با پزشک درميان گذاشتم، دوز داروهايم را تنظيم کردند.

سلامت: آيا علايمي که از قبل داشتيد بهبود يافته‌اند؟

بي‌حسي‌هاي اندام، خونريزي‌ها و مشکل جنسي‌ام هنوز کاملا از بين نرفته اما بهتر شده‌اند.

سلامت: برخورد همسرتان با اين قضيه چطور بود؟

ابتدا وضعيت جسمي من براي همسرم کمي عذاب‌آور بود، به او حق مي‌دهم. بيشتر از يک دهه از زندگي مشترکمان به بيماري‌اي مبتلا بوده‌ام که تشخيص داده نمي‌شد، اما خوشبختانه حالا که درمانم را شروع کرده‌ام و قضيه برايشان روشن شده، در آرامش زندگي‌ مي‌کنيم.

منقول از:
http://www.salamatiran.com/NSite/FullStory/?Id=51299&type=2


برچست ها :